fbpx

NEWS:

Tytaniczna praca murarki

Zbiorowiska roślin trwałych i krótkotrwałych uprawnych i dziko rosnących są ważnym rezerwuarem pożytku dla motyli, chrząszczy, pluskwiaków i błonkoskrzydłych. Również dla dzikich pszczołowatych, w tym także dla murarki ogrodowej. Systematyka miesierkowatych Megachilidae jest niezwykle obszerna. Według Prabuckiego 1998 miesierkowate to jedna z siedmiu rodzin tworzących nadrodzinę pszczołowatych Apidea.

pszczoła - murarka
fot.© Zofia Kaczmarek

Do tej nadrodziny klasyfikujemy następujące rodziny:

  • lepiarkowate (Colletidae),
  • pszczolinkowate (Andrenidae),
  • smuklikowate (Halictidae),
  • spójnicowate (Melittide),
  • miesierkowate (Megachilidae),
  • porobnicowate (Anthophoridae),
  • pszczołowate (Apidae).

W rodzinie miesierkowate wyróżnia się m.in:

  • makatkę Anthidium, Anthidiellum
  • nożycówkę Chelostoma
  • wałczaktę Heriades
  • miesierkę Megachile
  • smółkę Trachusa
  • murarkę Osmia a tu
    ► murarkę rzepakową Osmia atrocoerulea
    ► murarkę lucernową Osmia coerulescens
    ► murarkę ogrodową Osmia rufa

Prowadząc obserwacje nad oblatywaniem kwiatów (kwiatostanów) poszczególnych gatunków roślin przez owady pszczołowatych zwraca się również uwagę na ich tożsamość. Wówczas stwierdzamy, że prócz pszczoły miodnej i trzmieli (niekoniecznie znając ich gatunek) występują inne owady - tak zwane pszczoły samotnice.

Murarka ogrodowa, bo jej chcę poświęcić mój artykuł, jest samotnie żyjącą błonkówką z rodziny Megachilidae miesierkowatych. Swym zasięgiem terytorialnym obejmuje całą Polskę. Nazwa „murarka” jest związana z czynnościami związanymi z zakładaniem gniazd. Jednym ze składników, prócz śliny, wykorzystywanym do budowy jest piasek lub glina.

Cechą wyróżniającą murarkę ogrodową jest silnie owłosione ciało, w kolorze rdzawym lub rdzawoczerwonym - stąd zawdzięcza swoją łacińską nazwę gatunkową rufa. Brzuszna strona odwłoka samicy zaopatrzona jest w szczoteczkę brzuszną, która służy do zbioru i przenoszenia pyłku.

tab. 1.

Tworzą ją żółtobrązowe, szczeciniaste włoski ułożone w cztery lub pięć rzędów i są skierowane ku tyłowi. Samica różni się od samca, a podstawowe różnice przedstawia tabela 1.

Samce z gniazd wylatują kilka dni wcześniej niż samice. Samica kopuluje z kilkoma samcami, a unasienniona przystępuje do budowy gniazda, zbioru nektaru i pyłku oraz składania jaj. Rola samca ogranicza się do konkurowania z innymi samcami i do reprodukcji, a jeśli odwiedza kwiaty to tylko w poszukiwaniu nektaru potrzebnego im do przeżycia.

Osmia rufa jest gatunkiem polifagicznym – lista roślin pokarmowych obejmuje blisko 150 gatunków. Odwiedza między innymi: wszystkie gatunki drzew owocowych, porzeczki, maliny, truskawki, poziomki, jeżyny, rzepak, wyki, mniszek.

zablokowane [...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych ePrenumeratorów

Po około 7 dniach od zamknięcia komórki z jaja wylęga się larwa i intensywnie odżywia się zmagazynowanym pyłkiem, co trwa około miesiąca. Następnie przędzie kokon, wewnątrz którego zachodzą przemiany prowadzące do wytworzenia w drugiej połowie lata postaci dorosłej owada (imago). Nie wychodzi jednak na zewnątrz, lecz pozostaje w odrętwieniu aż do wiosny następnego roku.

ryc .1.

Jeśli samica w komórce złożyła jajo zapłodnione, to wówczas wylegają się samice. Z jaj niezapłodnionych, składanych bliżej otworu wyjściowego, wylęgają się samce.

Warto podkreślić, że kolejność wygryzania i „wyjścia” jest następująca: owady, które rozwinęły się z jaj złożonych jako ostatnie, czyli najmłodsze wygryzają się i opuszczają gniazdo jako pierwsze.

Jeśli któryś owad spóźni się z wyjściem jest zjadany przez kolejnego, któremu utrudnione byłoby wyjście.

Opisywany gatunek posiada jedną generację w roku. Loty rozpoczyna już w pierwszej połowie kwietnia, gdy zakwitają pierwsze rośliny ozdobne w naszych ogrodach, a kończy je w drugiej dekadzie czerwca.

Dzięki dobrze poznanej znajomości biologii murarki oraz jej wymagań i preferencji środowiskowych można łatwo ją hodować. W sztucznym chowie do przygotowania gniazd dla murarki ogrodowej wykorzystuje się źdźbła trzciny pospolitej, przygotowuje się tzw. pakiety z rurek trzcinowych o długości 18-20 cm i średnicy 8 mm.

W źdźbłach o średnicy 5-6 mm rozwija się większa ilość samców. Natomiast w rurkach o średnicy 6-7 mm utrzymuje się równowaga płci, a przy równej 7-8 mm – przeważają samice.

Po kopulacji z samcami samice zapełniają przygotowane pakiety. Dynamikę zapełniania poszczególnych pakietów przez murarkę przedstawia rycina 1. Dane, które wykorzystałam do jej przygotowania to średnie z 2010-2012 roku i poczynionych obserwacji - liczeniu zapełnionych rurek w trzech okresach.

zablokowane [...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych ePrenumeratorów

Mimo samotnego trybu życia samice chętnie zakładają gniazda blisko siebie i jeśli jest pod dostatkiem atrakcyjnego materiału gniazdowego tworzą duże kolonie.

Murarki a pszczoły

Murarki wylatują z gniazd dopiero przy temperaturze 15°C, podczas gdy pszczoły miodne w dni słoneczne i bezwietrzne wylatują z ula już przy 12°C, przez co pszczoły są sprzymierzeńcami upraw wcześnie kwitnących. Poza tym, loty murarek trwają tylko do czerwca.

zablokowane [...] - część treści ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych ePrenumeratorów

Murarka ogrodowa nie jest dużą konkurencją dla pszczoły (odżywia się głównie pyłkiem) i niektórzy pszczelarze doceniający rolę zapylaczy nawet udostępniają im miejsce na gniazda w pobliżu swoich pasiek.

dr Zofia Kaczmarek


 Zamów prenumeratę czasopisma "Pasieka"


Czym jest ePrenumerata? ePrenumerata to pełny dostęp do książek i numerów czasopisma „Pasieka” w aplikacji mobilnej oraz w serwisie w www.pasieka24.pl Wszystkie numery czasopisma „Pasieka” oraz książek w „Biblioteczce...

Prenumerata „Pasieki” Czasopismo „Pasieka” to pismo dla pszczelarzy z pasją. Wydawane jako dwumiesięcznik w ciągu roku ukazuje się 6 numerów. Prenumerata roczna obejmuje 6 kolejnych...

Ostatnio dodane

Konkurs nr 3 w ramach akcji Korona dla Pszczół Zdjęcie:...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 21-09-2020

Miód a podatek cukrowy Zdjęcie: freepik. Podatek, który w założeniu ma...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 17-09-2020

Kradzież ramek z czerwiem Zdjęcie: freepik. Nieznany sprawca systematycznie zabierał z...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 16-09-2020

Niemcy - spadek produkcji miodu Zdjecie: Alexgrec, freepik. W Niemczech tegoroczne...

ze świata

Wielińska Agnieszka - avatar Wielińska Agnieszka, 16-09-2020

Kosił łąkę kwietną na karmę dla królików Zdjęcie: Jarosław Gerczak. Jarosław...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 14-09-2020

W Szczecinie stanęła pierwsza miejska barć Zdjęcie: Materiały miasta Szczecin. Prawdziwa...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 14-09-2020

Konkurs nr 2 w ramach akcji Korona dla Pszczół Zdjęcie:...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 10-09-2020

Mecz na ostrzu… żądła Zdjęcie: freepik. W zeszłą sobotę Chorwacja grała...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 09-09-2020

Czy rzeczoznawcy chorób pszczelich pomogą weterynarzom? Zdjęcie: Wydawnictwo Pasieka. Rzeczoznawca chorób pszczół...

z Polski

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 08-09-2020