fbpx

NEWS:

Najważniejsza jest Matka

O efektywności chowu pszczół decydują trzy zasadnicze czynniki: matka, gospodarka i pogoda. Każdy z nich jest sumą wielu składników, oddziałuje też na pozostałe. Każdy jest też na tyle ważny, że jeżeli jeden zawiedzie, to pozostałe też nie będą miały większego wpływu na hodowlę.

alt
Zdjęcia: Jerzy Jóźwik

Dwa pierwsze czynniki są całkowicie zależne od człowieka, stan pogody natomiast nie. Jednak jej niekorzystny wpływ możemy złagodzić, zmieniając profil gospodarki albo kierunek produkcji. Nawet w latach klęski pszczelarz powinien sobie poradzić.

Jeżeli z powodu zimna i deszczu pszczoły nie mogą przynosić nektaru, można produkować na przykład pakiety lub ziołomiody. A więc wszystko leży w naszych rękach, bo wpływ czynnika środowiskowego też można zminimalizować.

Koledzy pszczelarze zarzucą mi, że nie wspominam o tak ważnych czynnikach jak pożytki i typ ula. Szczególnie ul jest przedmiotem dociekań, badań, doświadczeń i dyskusji wśród polskich pszczelarzy. Ale zagadnienie typu i systemu ula mieści się w dziale gospodarki pasiecznej.

Gospodarka to również pożytki pszczele, a więc sprawa całkowicie zależna od pszczelarza. To my decydujemy, gdzie ustawimy pasiekę. Czy będzie to teren z ciągłym pożytkiem nektarowym i pyłkowym, od kwietnia do sierpnia, czy przysłowiowa pustynia z paroma rachitycznymi wisienkami, w dodatku mocno przepszczelona, czy też zdecydujemy się na gospodarkę wędrowną.

W Polsce wędrować może każdy, jedynie od nas więc zależy, czy pasieka będzie wykorzystana w całym sezonie, czy tylko na kilku krótkich pożytkach w miejscu stacjonowania.

To samo dotyczy matki, bowiem to, jaka matka jest w ulu, też zależy od nas. Jeśli nawet nie będzie pogody, pożytek będzie słaby, pasieka stacjonarna i gniazda za małe, mimo wszystko rodzina z dobrą matką coś przyniesie. Jeżeli natomiast matka będzie słaba, to nawet przy modelowej gospodarce, pożytku i przy idealnej pogodzie produkcji po prostu nie będzie.

Tak więc jakość matek to czynnik najważniejszy, który będzie miał tym większy wpływ na poziom produkcji, im bardziej optymalne będą związki z typem gospodarki i pogodą.

altJakość matki zależy od jej walorów genetycznych i od kondycji. Najlepsze cechy utrwalone przez hodowców nic jednak nie dadzą, jeśli będzie ona słaba i będzie składała kilka jajeczek na dobę. Jeszcze mizerniejszy efekt uzyskamy, gdy mimo doskonałej kondycji matka będzie przekazywała cechy niepożądane. Skończy się to kilkoma rojami na początku maja i pożądleniem sąsiadów.

Kolejne pokolenia pszczół, pochodzące od nowej matki, powinny w naturalny sposób tworzyć silną rodzinę i mieć cechy korzystne dla pszczelarza. Są to pracowitość, łagodność, nierojliwość, dobre trzymanie się plastrów, mała skłonność do rabunków, zachowania higieniczne i zimotrwałość.

W zależności od modelu prowadzonej gospodarki ważny też jest intensywny rozwój wiosenny i samoograniczanie się matki w czerwieniu przy silnym wziątku. Oczywiście określona cecha u jednego pszczelarza może być konieczna, u innego zaś zupełnie niepotrzebna.

Na przykład ciągły dynamiczny rozwój i tworzenie silnych rodzin niezbędne w pasiece wędrownej, gospodarującej na intensywnych pożytkach, zupełnie nieprzydatne będą w pasiece utrzymywanej bardziej dla radości obcowania z przyrodą niż dla wielkiej produkcji.

Dlatego, wprowadzając do pasieki nowy materiał czy też planując przeprowadzenie pracy hodowlanej we własnym zakresie, musimy wiedzieć, jakie cechy będą nam potrzebne. Dopiero wtedy orientujemy się u hodowców, czy mają pszczoły o cechach przez nas oczekiwanych. To samo bierzemy pod uwagę, jeżeli prace selekcyjne będziemy prowadzić w naszej pasiece sami.

Może niektórzy koledzy oburzą się na moją propozycję prowadzenia pracy hodowlanej u siebie. Słusznie, bowiem materiał zarodowy znajdujący się w uznanych pasiekach hodowlanych jest efektem żmudnej pracy specjalistów przy zastosowaniu nowoczesnych metod wychowu, kojarzenia i, co najważniejsze, oceny. Niemniej nie można pszczelarzowi gospodarującemu na dwudziestu czy trzydziestu pniach zabronić spróbowania własnych sił, tym bardziej że będzie bazował na istniejącym miejscowym materiale, a pogłowie w wyniku tej pracy polepszy się.

Aby uzyskać pożądany efekt, z całej pasieki wybieramy rodzinę najlepszą, posiadającą interesujące nas cechy. Na jej bazie wychowujemy matki i poddajemy je wszystkim rodzinom. Mateczniki i świeżo wygryzione matki muszą być wyrównane i w dobrej kondycji. Po dwóch sezonach prowadzenia dokładnych obserwacji zabieg powtarzamy ponownie. Jakość pogłowia na pewno się poprawi.

Taki domowy wychów i przypadkowe kojarzenie to oczywiście tylko półśrodek. Nic nie zastąpi wprowadzenia do pasieki nowego materiału hodowlanego, posiadającego korzystne cechy i spełniającego standardy wymagane dla danej rasy i linii. Matki takie można zakupić u uznanych hodowców. Jeżeli ze względów oszczędnościowych nie chcemy nabyć matek dla wszystkich rodzin, co byłoby najbardziej skuteczne, można zamówić jedną matkę reprodukcyjną, której koszt wynosi od 50 do 100 złotych. Od niej odchowujemy matki, które następnie wprowadzamy w całej pasiece.

Doskonałym sposobem wymiany części posiadanego pogłowia na nowe jest zakup matek do oceny terenowej. Koszty są niewielkie, bo cena ich jest pomniejszona o dotację, a po prawidłowym przeprowadzeniu oceny i zestawieniu jej wyników otrzymamy określoną dopłatę. No i na pewno wzrośnie wydajność pasieki. Matki oferowane do oceny są czystorasowe, można też zamówić krzyżówki lub matki  nieunasiennione.

Niektórych kolegów odstrasza problem poddawania matek inseminowanych bez sprawdzonego czerwienia. To prawda, że są kłopoty z ich przyjmowaniem, jednak przy odrobinie cierpliwości skuteczność poddawania może być niezła, a efekty produkcyjne bardzo dobre. Oczywiście, musimy też zapoznać się z charakterystykami oferowanych linii i wybrać cechy, które nas interesują.

alt

Słyszy się dużo głosów wśród pszczelarzy, że inseminacja nie jest najlepszym sposobem, że lepsze rezultaty uzyskać można przy unasiennianiu naturalnym. Nieprawda! Wolny lot naszych matek w obecnych warunkach nie daje nam żadnej pewności, z jakimi trutniami się ona spotyka.

Latają one bowiem na odległość do 13 kilometrów, a w ostatnich latach sprowadzono do Polski dużo różnych pszczół, potomstwo może być więc jeszcze bardziej różne. Inseminacja jest metodą najpewniejszą, jeżeli tylko zostanie przeprowadzona prawidłowo. Chodzi głównie o higienę zabiegu i odpowiednio liczną świtę matki przed i po unasiennieniu.

Adresy pasiek realizujących programy hodowlane podane zostały w 2 numerze „Pasieki” (2003). Tam też znajdziemy adresy i telefony specjalistów do spraw hodowli pszczół w regionalnych centrach hodowli zwierząt i ich oddziałach. Udzielą oni każdemu pszczelarzowi wyczerpujących informacji o oferowanych rasach i liniach pszczół.


[...] - treść ukryta, w całości dostępna tylko dla zalogowanych e-Prenumeratorów

Sławomir Trzybiński


Czasopismo dla pszczelarzy z pasją - Pasieka 2004 nr 1.
Zamów e-prenumerate
"Pasieki"



Prenumerata „Pasieki” Czasopismo „Pasieka” to pismo dla pszczelarzy z pasją. Wydawane jako dwumiesięcznik w ciągu roku ukazuje się 6 numerów. Prenumerata roczna obejmuje 6 kolejnych...

Korzystaj z e-Prenumeraty na www.pasieka24.pl i w aplikacji mobilnej.Ciesz się pełnym dostępem do wszystkich książek i czasopism Wydawnictwa "Pasieka" Sprawdź jak szeroką bazę wiedzy pszczelarskiej...

Ostatnio dodane

TESCO wycofało ze sprzedaży fałszowane miody Zdjęcie: natashabreen W listopadzie angielska...

ze świata

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 05-12-2019

W telegraficznym skrócie POLSKA Poznań/Warszawa Politycy angażują się w ochronę pszczół. Prezydent...

Pasieka 1/2020

Walerowicz Martyna - avatar Walerowicz Martyna, 04-12-2019

Kupuj polski miód Pszczelarze doskonale wiedzą, dlaczego lokalny miód jest...

Pasieka 1/2020

Kobiałka Teresa  - avatar Kobiałka Teresa , 04-12-2019

Pszczelarskie kompendium wiedzy o warrozie, cz. 4. Przeciwwarrozowe produkty...

Pasieka 1/2020

Gajda Anna - avatar Gajda Anna, 04-12-2019

Czym pszczelarze powinni się kierować przy wyborze matek W poprzednim...

Pasieka 1/2020

Bieńkowska Małgorzata - avatar Bieńkowska Małgorzata, 04-12-2019

Czy mikrofale pochodzące z kuchenki mikrofalowej wpływają na jakość...

Pasieka 1/2020

Konstancja Jabłońska, Mateusz Grabowski - avatar Konstancja Jabłońska, Mateusz Grabowski, 04-12-2019

Pszczoły też chodzą na grzyby O tym, że wiele owadów...

Pasieka 1/2020

Rafał Szyrszeń - avatar Rafał Szyrszeń, 04-12-2019

To, co dla nas najważniejsze Zaczyna się nowy rok i...

Pasieka 1/2020

Trzybiński Sławomir  - avatar Trzybiński Sławomir , 04-12-2019

Wytapianie wosku – przegląd rozwiązań sprzętowych Umiejętne gospodarowanie woskiem w...

Pasieka 1/2020

Piątek Michał - avatar Piątek Michał, 04-12-2019